„Nie będziesz gnębił i nie będziesz uciskał cudzoziemców, bo wy sami byliście cudzoziemcami w ziemi egipskiej” (Wj 22,20).

Słowo Życia na ten miesiąc zaczerpnięto z Księgi Wyjścia, opowiadającej o coraz trudniejszej sytuacji Izraelitów w Egipcie. Uciskani i zniewoleni, wołają do Nieba o pomoc. To wołanie dociera do serca Boga, który postanawia interweniować, wybierając Mojżesza na swego posłańca. Ceremonia, jaka następuje po wyzwoleniu, przypieczętowuje Przymierze Boga z Izraelem. Dokumentem odzwierciedlającym tę relację jest „Kodeks Przymierza” (Wj 20-23), przyjęty przez cały lud (por. Wj 24), którego najbardziej znaną częścią jest Dziesięć Przykazań. Do nich dołączono inne, różnego rodzaju przepisy i normy prawa, wszystkie związane z nadzwyczajnym wydarzeniem wyzwolenia. Zdanie wybrane na ten miesiąc pochodzi z tej spuścizny norm życia i zwyczajów.

„Nie będziesz gnębił i nie będziesz uciskał cudzoziemców, bo wy sami byliście cudzoziemcami w ziemi egipskiej.”

Cudzoziemiec należy do tych, których Bóg otacza szczególną troską i ochroną, ponieważ jest wśród osób najbardziej bezbronnych, obok ubogiego, sieroty i wdowy. Motywacja takiej postawy odwołuje się przede wszystkim do pamięci o tym, czego doświadczano w niewoli w Egipcie. W Starym Testamencie stale przywoływana jest wielka interwencja wszechmocy Boga z Księgi Wyjścia. Jest ona przedstawiana jako wydarzenie, o którym lud musi zawsze pamiętać, jako tym, co wciąż, w każdym pokoleniu na różne sposoby się powtarza. Znamienne jest zdanie Orygenesa w komentarzu do Księgi Wyjścia: „Kto uciska przybysza, dowodzi, że jeszcze nie opuścił Egiptu”¹.

To przykazanie odwołuje się również do empatii: wczuwanie się w sytuację innych, pomaga ich zrozumieć i odkryć, czego potrzebują. Każdy, kto przeżył trudne doświadczenie, powinien łatwiej utożsamiać się z cierpieniem innych. Ale w Starym Testamencie nie mówi się wyłącznie o ludzkim doświadczeniu. Pierwszym, który daje przykład, co to znaczy wejść w sytuację innych, jest sam Bóg.

„Nie będziesz gnębił i nie będziesz uciskał cudzoziemców, bo wy sami byliście cudzoziemcami w ziemi egipskiej.”

Jak możemy wcielić w życie to słowo? Warto zadać sobie kilka pytań: Czy kiedykolwiek doświadczyłem bycia obcym? Czy kiedykolwiek czułem się nieakceptowany, niemile widziany, niezrozumiany, odrzucony? Czego nauczyły mnie te wydarzenia? Kim jest dla mnie obcy? Kim jest obcy dla Boga? W jaki sposób mogę przyjąć go bez zastrzeżeń, tak jak Pan czyni to wobec nas? Co mogę zrobić konkretnie?

Chiara Lubich pisze: „Mając Boga, który nie czyni różnicy między osobami, jakże nie przyjąć powszechnego braterstwa do naszych serc? Jako dzieci tego samego Ojca, możemy odkryć braci i siostry we wszystkich mężczyznach i kobietach, do których się zbliżamy. Jeśli wszyscy jesteśmy braćmi i siostrami, musimy nieustannie miłować wszystkich, zaczynając od tych, którzy są najbliżej. Wówczas nasza miłość nie będzie platoniczna, abstrakcyjna, lecz konkretna, służebna. [Będzie to] miłość zdolna wyjść na spotkanie drugiego, by rozpocząć dialog, utożsamić się z jego trudnościami, wziąć na siebie jego ciężary i zmartwienia do tego stopnia, że drugi człowiek poczuje się zrozumiany i przyjęty w swojej odmienności oraz wolny, by wyrazić całe bogactwo, które posiada”.²

Oto doświadczenie Maryam, nastolatki z Pakistanu.

„W pewnym lokalu zobaczyłam, jak właściciel odmówił herbaty starszej pani. Miałam w kieszeni tylko kilka rupii (lokalna waluta), ale czułam, że muszę jej pomóc, więc podeszłam do właściciela i zaproponowałam, że zapłacę za tę panią. Najpierw spojrzał na mnie niepewnie. Po chwili milczenia, uśmiechnął się i powiedział: «Nie, to niesprawiedliwe. Skoro ty, klientka, choć masz niewiele, jesteś gotowa to poświęcić, żeby się nią zaopiekować, o ileż bardziej ja, właściciel, powinienem być hojny? Łatwiej mi dać jej darmową filiżankę herbaty niż wziąć od ciebie zapłatę». To było mocne doświadczenie. Starając się okazać miłość, najpierw kobiecie, a potem właścicielowi, zobaczyłam, jak prosty gest życzliwości może otworzyć serce drugiej osoby”.

Oprac. Augusto Parody Reyes i Zespół Słów Życia

1 Orygenes, Homiliae in Exodus V,5.

2 Ch. Lubich, Słowo Życia, Maj 2006.